Bingöl’ün Genç ilçesine bağlı Sivan bölgesinde kuşaktan kuşağa aktarılan dut pekmezi geleneği, ağaçlara tırmanmaktan bakır kazanlarda kaynatmaya uzanan zorlu bir üretim sürecinin ardından coğrafi işaret tescilli ürün olarak sofralara ulaşıyor.
Sivan bölgesindeki köy ve mezralarda pekmez mesaisi sabahın erken saatlerinde başlıyor. Üreticiler ağaçlara tırmanarak dutları silkeliyor, en az 4 kişinin tuttuğu örtülerde toplanan meyveler yaprak ve saplarından tek tek ayıklanıyor.
Araçların ulaşamadığı bahçelerde toplanan dutlar sepetlere doldurularak atlarla köye taşınıyor.
BAKIR KAZANDAN TEPSİYE, TEPSİDEN SOFRAYA
Ayıklanan dutlar bakır kazanlarda odun ateşinde kaynatılıyor. Birkaç kez süzülerek şırası çıkarılan dutların suyu yeniden kaynatıldıktan sonra tepsilere alınıyor. Tepsiler yaklaşık 7 gün güneşte bekletiliyor ve pekmez hiçbir katkı maddesi kullanılmadan doğal yollarla kıvamını alıyor.
Hava sıcaklığının 38 dereceyi bulduğu bölgede üreticiler, bir yandan kavurucu güneşe bir yandan odun ateşinin sıcağına katlanarak üretimi sürdürüyor.
“AĞACA ÇIKIP DUT SİLKELEMEK AYRI BİR MAHARET İSTİYOR”
Döşekkaya köyünün Güllüce mezrasında yaklaşık 30 yıldır dut pekmezi hazırlayan Mehmet Keleş, mesleğin dedelerinden miras kaldığını anlatıyor.
Keleş, “Bu işi yapmak kolay değil. Ağaca çıkıp dut silkelemek ayrı bir maharet istiyor. Bugüne kadar çok tehlike atlattık. Bütün zorluklara rağmen bu geleneği yaşatıyoruz. Dedelerimizden bize geldiği gibi biz de çocuklarımıza aktaracağız” diyor.
İMECE USULÜ ÜRETİM, ALMANYA’YA UZANAN TALEP
55 yaşındaki Fatma Keleş ise üretimin her aşamasının ayrı bir emek gerektirdiğini vurguluyor.
Keleş, “Pekmez işi çok zordur. Silkelenmesi, kaynatılması, süzülmesi, tekrar kaynatılması derken günler sürüyor. Hava zaten çok sıcak, bir de ateşin sıcaklığı eklenince çalışmak daha da zor oluyor” diye konuşuyor.
Sivan dut pekmezi Bingöl ve Diyarbakır başta olmak üzere Türkiye’nin farklı illerine gönderiliyor. Keleş, “Bizden alıp Almanya’ya götürenler de oluyor. İnsanlar çok beğeniyor” diyerek ürünleri Avrupa’ya da ihraç edildiğini anlattı.
Üretime destek veren Salih Aktekin, pekmez yapımının tamamen imece usulüyle yürütüldüğünü anlatıyor. Aktekin, “Bazı yerlerde dutlar yaklaşık 3 kilometre uzaklıktaki bahçelerden atlarla getiriliyor. Erkekler ağaçlara çıkıp dut silkelerken kadınlar kazan başında büyük emek veriyor” diyor.
Tescilli Sivan dut pekmezi hem bölgenin kültürel mirasını yaşatıyor hem de bölge ekonomisine önemli katkı sağlıyor.
(AA)
